Luister naar de diensten

Diensten

  1. 22-07 10:00 DK pastor E. Masetti (Zaandam)
  2. 29-07 10:00 DK ds A. Hoekstra (Amsterdam)
  3. 05-08 10:00 DK pastor E. Masetti (Zaandam)
  4. 12-08 10:00 DK ds B. Zitman (Zwolle)
  5. 19-08 10:00 DK ds S. Zuidema (Heemskerk)

Kerkradio

U bent hier: Home - Onze kerk - Dorpskerk - Toren

   Toren in de Dorpskerk

De toren weer als nieuw (aug 2012)

Zou de titel van dit artikel kloppen met de werkelijkheid van ongeveer 548 jaar geleden? Het is in ieder geval een feit dat de toren in onze ogen als nieuw uit de restauratie is gekomen. In zijn eenvoud is hij van een aantrekkelijke schoonheid en straalt dat onbewogen uit. Daarom lijkt het mij nu een goed moment met dit artikel de geschiedenis en wetenswaardigheden van de toren weer in herinnering te brengen.

Als eerste aandachtspunt is daar de plaats van de toren. Die plaats is bepaald door de toenmalige kerk van tufsteen. Die kerk was gebouwd op het einde van de geest, een verhoogde zandbank, die loopt van ongeveer de Rijksstraatweg-Oosterweg naar het dorp, Een groot deel van het oorspronkelijke dorp was op die strandwal gebouwd.
Gezien het jaartal 1464 in de luidklok is de toren waarschijnlijk in de vijftiende eeuw opgetrokken. De bouwstijl is Gotisch vanwege de hoogte van de toren en de spitsboognissen in de vierde geleding. De drie boogfriezen daaronder zijn echter Romaans. Zoals U kunt zien is de toren opgebouwd met kloostermoppen. Dit zijn grote bakstenen, die monniken in Friesland bakten om hun kloosters te bouwen. Heel bijzonder is de stenen spits. Een stenen spits komt maar bij enkele torens voor in Nederland. Naar de redenen om een stenen spits te plaatsen, kunnen we alleen maar gissen. In de eerste plaats moet er een stevige bodem zijn, zoals hier, om de toren te dragen. Ook de kosten kunnen een rol gespeeld hebben. De met de handgemaakte leien, die de spitsen van veel torens bedekken, moesten uit België aangevoerd worden. Vervoer was ook in die tijd duur.
Merkwaardigerwijs is de lengte van de toren, 44,52 meter gelijk aan de lengte van de oorspronkelijke tufstenen kerk. Dat is af te leiden uit de plaats van de eeuwenoude priestergraven aan de oostzijde van de kerk. Priesters werden in het koor van de kerk begraven. Grafstenen van priesters hebben als kenmerk een wijnglas. De toren meet buitenmaats 6,20 meter aan alle zijden en de dikte van de muren bedraagt 1,40 meter, vlak onder de spits 1,15 meter. In de spitsboognissen bevinden zich de galmgaten. Ook wel “bommelgaten voor het geluyt der clocken “ genoemd.
Alleen aan de noordzijde bevindt zich de wijzerplaats van het uurwerk. Aan die kant woonden (heel) vroeger de meeste dorpelingen. Aan de zuidzijde van de kerk bevindt zich een zonnewijzer. Zodoende kon men het uurwerk zo af en toe weer gelijk zetten. De spreuk op het toenmalige bord luidde: “Bid en waakt – de uure naakt”.
Daar waar de romp overgaat in de spits met een hoek van 60° noemt men de broek van de toren. Hier bevindt zich een luikje voor de vlaggenmast. Aan de voorzijde in de derde geleding zien we een nis. Hierin zal ongetwijfeld een Mariabeeld hebben gestaan. De kerk was gewijd aan Sint Laurentius en zijn beeld zal zeer waarschijnlijk in de onderste nis een plaats hebben gevonden. Boven de deuren zien we een zogenaamde korfboog.
Dankzij Napoleon is de toren sinds 1798 eigendom van de burgerlijke gemeente, maar de keizer belastte deze laatste ook met ‘derzelver beheering en onderhoud’.
In een volgend artikel zal ik (desgewenst) onder andere stil staan bij de symboliek van de toren en de luidklok.

Bron: Heemskring nr.24, nov.2000, A.J.de Vries Ezn.

  • Contact

    Postadres PKN Heemskerk
    Vrijburglaan 2
    1962 VA Heemskerk
  • In en rondom de kerk

    Trouwen? Dopen? Een Uitvaart?
  • Schrijf je in voor de nieuwsbrief